Καθίστε στο Τραπέζι της Ειρήνης: Οι Γυναίκες και τα Παιδιά Πρέπει να Έχουν Θέση
Η ειρήνη δεν διαπραγματεύεται χωρίς τις γυναίκες — και δεν μπορεί να διατηρηθεί χωρίς τα παιδιά.
Την Παγκόσμια Ημέρα Μη Βίας, θέτω ένα απλό αλλά επείγον ερώτημα: πώς μπορούμε να τιμήσουμε τη μη βία όταν ο μισός πληθυσμός της ανθρωπότητας –και οι νεότεροι ανάμεσά μας– παραμένουν απόντες από τα τραπέζια όπου αποφασίζεται η ειρήνη;
Για δεκαετίες, τα Ηνωμένα Έθνη έχουν τονίσει τη σημασία της συμμετοχής των γυναικών στις ειρηνευτικές διαδικασίες μέσω του Ψηφίσματος 1325 και των επακόλουθών του. Κι όμως, οι γυναίκες εξακολουθούν να αποτελούν μόλις το 13% των διαπραγματευτών, το 6% των μεσολαβητών και το 6% των υπογραφόντων ειρηνευτικών συμφωνιών μεταξύ 1992 και 2019. Την ίδια στιγμή, οι γυναίκες και τα παιδιά αντιπροσωπεύουν σχεδόν το 80% των εκτοπισμένων πληθυσμών και είναι μεταξύ των πιο πληγέντων από τις συγκρούσεις. Τα παιδιά, ειδικότερα, εξακολουθούν να αντιμετωπίζονται ως παράπλευρες απώλειες —«τροφή για τα κανόνια»— αντί ως φορείς δικαιωμάτων, των οποίων οι φωνές αξίζουν προστασίας.
Έχω βιώσει αυτή την πραγματικότητα από κοντά. Μέσα από το έργο μου με παιδιά σε προγράμματα art therapy σε εμπόλεμες ζώνες, συνάντησα παιδιά που δεν μπορούσαν να μιλήσουν, παραλυμένα από το σοκ. Κάποια είχαν εξαναγκαστεί να πάρουν όπλα στην ηλικία των τεσσάρων ετών. Άλλα στοιχειώνονταν από μια βία που δεν μπορούσαν να κατανοήσουν. Με χαρτί και χρώματα, προσπαθούσαν να εκφράσουν το ανείπωτο — αλλά η σιωπή τους συχνά φώναζε πιο δυνατά απ’ ό,τι θα μπορούσαν ποτέ οι λέξεις. Αυτά τα παιδιά ήταν παρόντα στις συγκρούσεις, αλλά απόντα από τις αποφάσεις που διαμόρφωναν τη ζωή τους.
Αυτό δεν είναι μόνο ηθική αποτυχία — είναι και στρατηγική. Η έρευνα δείχνει ότι όταν οι γυναίκες συμμετέχουν ουσιαστικά στις ειρηνευτικές διαδικασίες, οι συμφωνίες έχουν 35% περισσότερες πιθανότητες να διαρκέσουν τουλάχιστον δεκαπέντε χρόνια. Όμως η ειρήνη δεν μπορεί να αντέξει αν αγνοούνται τα δικαιώματα των παιδιών, αν παραμένουν αόρατα στις διαπραγματεύσεις ή αντιμετωπίζονται ως αναλώσιμα.
Ως Καλλιτέχνης για την Ειρήνη της UNESCO, Αντιπρόεδρος της Ομοσπονδίας των Ηνωμένων Εθνών και Διευθύντρια του Διεθνούς Φόρουμ “Femina Vox”, έχω προωθήσει ψήφισμα που ζητά ελάχιστη ποσόστωση 30% γυναικών σε όλες τις επίσημες αντιπροσωπείες ειρηνευτικών διαπραγματεύσεων. Δεν πρόκειται για αυτοσκοπό, αλλά για ένα κρίσιμο πρώτο βήμα προς την ισότητα, σε συμφωνία με την Ατζέντα 2030 για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη.
Ωστόσο, οι γυναίκες δεν μπορούν να φέρουν μόνες αυτό το βάρος. Και τα παιδιά πρέπει να έχουν φωνή στο τραπέζι. Χρειαζόμαστε έναν θεσμικό υπερασπιστή των δικαιωμάτων του παιδιού — με εντολή όχι συμβολική αλλά ενεργή: να συμμετέχει στις διαπραγματεύσεις με εξουσία και άμεσους πόρους για την προστασία των παιδιών από τη βία, διασφαλίζοντας ότι δεν θα είναι τα πρώτα θύματα ενός πολέμου που ούτε επέλεξαν ούτε κατανοούν. Η παρουσία ενός εκπροσώπου που μιλά ρητά εκ μέρους των παιδιών εγγυάται ότι οι ειρηνευτικές συμφωνίες θα προστατεύουν τη ζωή, την αξιοπρέπεια και το μέλλον τους — αντί να διαιωνίζουν τους κύκλους του τραύματος.
Παρουσίασα το ψήφισμα για την ένταξη των γυναικών στα United Nations PeaceTalks στη Γενεύη, στις 10 Σεπτεμβρίου, μπροστά σε περισσότερους από 400 συμμετέχοντες. Η ανταπόκριση ήταν ενθουσιώδης, δείχνοντας ότι η κοινωνία των πολιτών και οι διπλωματικοί κύκλοι περιμένουν πλέον οι γυναίκες να περάσουν από θεατές της ειρήνης σε ισότιμους διαμορφωτές της. Αυτό το όραμα ευθυγραμμίζεται με πρωτοβουλίες όπως οι Συμφωνίες Sarah και Hajar, που ξεκίνησαν τον Απρίλιο του 2023 και αποδεικνύουν πως οι πρωτοβουλίες της κοινωνίας των πολιτών, με ηγεσία γυναικών, μπορούν να δημιουργήσουν καινοτόμα και συμμετοχικά πλαίσια συμφιλίωσης.
Το να ανοίγουμε την πόρτα δεν αρκεί. Οι γυναίκες και τα παιδιά πρέπει να ενδυναμωθούν και να εκπροσωπηθούν. Γι’ αυτό υπογραμμίζω την επείγουσα ανάγκη για προγράμματα διαπραγμάτευσης, ηγεσίας, δημόσιου λόγου, καθοδήγησης και αυτοπεποίθησης για τις γυναίκες — και, εξίσου σημαντικά, για την επίσημη παρουσία ενός εκπροσώπου που θα υπερασπίζεται τα παιδιά και θα έχει τη δύναμη να τα προστατεύει άμεσα από τη βία του πολέμου. Ο αποκλεισμός των γυναικών και των παιδιών δεν είναι απλώς συμβολικός — είναι πολιτική και ηθική αποτυχία. Η συμμετοχή τους καθιστά την ειρήνη πιο νόμιμη, πιο ανθεκτική και πιο ικανή να ανταποκριθεί στις διαφοροποιημένες ανάγκες των πληθυσμών που πλήττονται από συγκρούσεις. Κάθε χρόνο, στις 2 Οκτωβρίου, τιμούμε την Παγκόσμια Ημέρα Μη Βίας. Όμως η υπόσχεση της μη βίας σβήνει αν δεν προστατεύεται από πολλά χέρια. Η ειρήνη είναι εύθραυστη, συλλογική και απαιτεί πολλές φωνές, οπτικές και εμπειρίες.
Ήρθε η ώρα να ειπωθεί αυτό που πολλοί διπλωμάτες εξακολουθούν να αποφεύγουν: η ειρήνη δεν μπορεί να διαπραγματευτεί χωρίς τις γυναίκες — και δεν μπορεί να διατηρηθεί χωρίς τα παιδιά, που αξίζουν να έχουν κάποιον στο τραπέζι να μιλά αποκλειστικά για λογαριασμό τους, με τους πόρους να τα προστατεύσει από τη βία που δεν επέλεξαν και δεν μπορούν να κατανοήσουν. Καθίστε στο Τραπέζι της Ειρήνης: Οι Γυναίκες και τα Παιδιά Πρέπει να Έχουν Θέση.
