Ρίτσα Μασούρα – Έρωτες της ψυχής και του ουρανού
Η Ρίτσα Μασούρα ανήκει σε εκείνη τη σπάνια κατηγορία ανθρώπων που διέτρεξαν με φυσικότητα δύο κόσμους: τον σκληρό ρεαλισμό της δημοσιογραφίας και την εσωτερική, υπαρξιακή ανάγκη της ποίησης. Με πολυετή παρουσία στον έντυπο και ηλεκτρονικό Τύπο, μεταξύ άλλων και στην εφημερίδα «Καθημερινή» και στην ΕΡΤ υπηρέτησε το διεθνές και πολιτικό ρεπορτάζ με ακρίβεια και ένταση, καταγράφοντας γεγονότα, πρόσωπα και ιστορικές συγκυρίες με καθαρό βλέμμα.
Σήμερα, έχοντας μετατοπίσει το κέντρο βάρους της δημιουργίας της προς τη λογοτεχνία, καταθέτει μια πιο προσωπική φωνή: την ποιητική. Οι συλλογές της διαμορφώνουν ένα ποιητικό σύμπαν, όπου η μνήμη, ο έρωτας, η απώλεια και η υπαρξιακή αναζήτηση συνυπάρχουν με μια γραφή εσωτερική, μελωδική και στοχαστική.
Με αφορμή την πρόσφατη ποιητική της έκδοση, η συζήτηση μαζί της επιχειρεί να φωτίσει τη μετάβαση από τη δημοσιογραφική καταγραφή στην ποιητική εξομολόγηση, αλλά και να αναδείξει τη διαρκή σχέση της με τον λόγο ως εργαλείο κατανόησης του κόσμου και του εαυτού.
Πώς διαμορφώνεται η “φωνή” ενός ποιητή που έχει προηγουμένως υπηρετήσει τον δημοσιογραφικό λόγο;
Υποθέτω ότι η δημοσιογραφία με βοήθησε να αποφεύγω τη φλυαρία και τις εύκολες μεγαλοστομίες. Με έμαθε να αναζητώ την ακρίβεια των λέξεων. Από την άλλη, η ποίηση μου επέτρεψε να κινηθώ πέρα από τα γεγονότα και να αναζητήσω τα συναισθήματα, τις σιωπές και τις αντιφάσεις που δεν χωρούν σε ένα ρεπορτάζ.
Υπάρχει κάποια στιγμή ή περίοδος που λειτούργησε ως αφετηρία για την ποιητική σας γραφή;
Γράφω από νέα, αλλά χωρίς να έχω «εκτεθεί» νέα. Η ποίηση, υπογείως όμως, υπήρχε πάντα στη ζωή μου, ακόμη και όταν η επαγγελματική καθημερινότητα ήταν εξαιρετικά απαιτητική. Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια αισθάνθηκα μεγαλύτερη ελευθερία να στραφώ προς αυτήν και να της δώσω περισσότερο χώρο. Δεν υπήρξε ένα συγκεκριμένο γεγονός· ήταν περισσότερο μια σταδιακή ωρίμανση.
Μήπως είναι πολύ ρομαντικό στην εποχή της ταχύτητας και της πληροφορίας να είσαι ποιητής;
Ρομαντισμός, όχι. Μάλλον είναι κάτι περισσότερο από αναγκαίο. Ένα είδος άμυνας – σε κάποιες περιπτώσεις περιχαράκωσης. Ζούμε σε μια εποχή καταιγισμού πληροφοριών, αλλά όχι απαραίτητα βαθύτερης κατανόησης. Η ποίηση μας δίνει τη δυνατότητα να επιβραδύνουμε, να παρατηρήσουμε, να αφουγκραστούμε, να ξανασκεφτούμε το είναι μας σε άλλες δυνατότερες ή πιο αδύναμες εκδοχές. Γιατί όχι ; Η ποίηση όταν δίδεται στον άλλο, δεν δίδεται ως ίαση, αλλά ως μια ανάγκη καταβύθισης στα ενδότερα, ανεξαρτήτως αποτελέσματος. Ε, κι αυτό θεωρώ ότι είναι μια ενδιαφέρουσα διάσταση.
Στην ποίησή σας διακρίνονται συχνά θέματα όπως ο έρωτας, η μνήμη και η υπαρξιακή αγωνία. Ποιο από αυτά είναι πιο “αναγκαστικό” για εσάς να εκφραστεί;
Θα έλεγα η μνήμη. Όχι με τη νοσταλγική της διάσταση, αλλά ως προσπάθεια κατανόησης της διαδρομής μας. Ο έρωτας και η υπαρξιακή αγωνία είναι παρόντες, αλλά η μνήμη λειτουργεί συχνά ως ο μεγάλος συνδετικός ιστός. Μέσα από αυτήν προσπαθούμε να καταλάβουμε ποιοι υπήρξαμε και ποιοι γινόμαστε.
«Όπου και να πάω ανακαλύπτω ότι ένας ποιητής έχει πάει εκεί πριν από μένα», είχε πει ο Sigmund Freud. Τι λέτε εσείς;
Θα συμφωνούσα. Οι ποιητές συχνά προσεγγίζουν διαισθητικά περιοχές της ανθρώπινης εμπειρίας που αργότερα η επιστήμη, η φιλοσοφία ή η ψυχολογία επιχειρούν να ερμηνεύσουν. Η ποίηση δεν εξηγεί τον κόσμο. Τον φωτίζει από μια διαφορετική γωνία.
Υπάρχει κάποιος ποιητής που αγαπάτε και σας έχει επηρεάσει;
Αγαπώ πολλούς ποιητές και θα ήταν άδικο να ξεχωρίσω μόνο έναν. Ο Καβάφης, ο Σεφέρης, ο Ελύτης, ο Ρίτσος, ο Σαχτούρης, ο Αναγνωστάκης, ο Χριστιανόπουλος, ίσως ο ‘Ελιοτ και ο Ντύλαν Τόμας συγκαταλέγονται τους αγαπημένους μου. Ειδικότερα ο Ντίνος Χριστιανόπουλος –«εκείνοι που μας παίδεψαν βαραίνουν πιο πολύ..» αλλά και ο Μανώλης Αναγνωστάκης «μίλησαν» μαζί μου πολύ. Βεβαίως, εγώ έχω τις δικές μου αγωνίες και σεβντάδες κι αυτές αποτυπώνω στο χαρτί, αλλά πάντα αναζητώ τα ερωτήματα που άμεσα ή έμμεσα θέτουν οι σπουδαίοι ποιητές.
Πώς θα περιγράφατε το νέο σας ποιητικό βιβλίο σε έναν αναγνώστη που δεν σας γνωρίζει;
Θα έλεγα ότι πρόκειται για ένα ποιητικό ταξίδι ανάμεσα στον έρωτα, στη μνήμη, στην απώλεια και στην αναζήτηση νοήματος. Είναι μια απόπειρα να συνομιλήσω με όσα μας διαμορφώνουν και μας συνοδεύουν στη ζωή, ακόμη κι όταν νομίζουμε ότι τα έχουμε αφήσει πίσω.
Πείτε μου έναν στίχο από ποίημά σας.
Θα προτιμούσα να μην απομονώσω έναν μόνο στίχο από το σύνολο ενός ποιήματος. Αν όμως έπρεπε να συνοψίσω την αίσθηση που διατρέχει τα κείμενά μου, θα έλεγα ότι μιλούν για εκείνα που χάνονται, αλλά συνεχίζουν να ζουν μέσα μας.
Σας ευχαριστώ!
