Ξένια Παπασταύρου – Μηδενική Ανοχή στην Κακοποίηση του Παιδιού

Η Ξένια Παπασταύρου ανήκει σε εκείνη τη γενιά ανθρώπων που συνδυάζουν την ευαισθησία με την αποτελεσματικότητα. Στο πρόσωπό της, το ΕΛΙΖΑ βρίσκει μια ηγεσία που βλέπει πέρα από τη διαχείριση της καθημερινότητας και διεκδικεί μια κοινωνία πιο δίκαιη, πιο ασφαλή για κάθε παιδί. Ως Διευθύντρια του ΕΛΙΖΑ, αφιερώνει τη ζωή της στην πρόληψη και αντιμετώπιση της παιδικής κακοποίησης, με στόχο να δημιουργηθεί μια κοινωνία που ακούει, βλέπει και προστατεύει. Με πορεία που ξεκίνησε από το «Μπορούμε» —μια πρωτοβουλία κατά της σπατάλης τροφίμων— έως την ηγεσία του ΕΛΙΖΑ, η δράση της συνδυάζει κοινωνική καινοτομία με έμπρακτη αγάπη για τον άνθρωπο. Στη συνέντευξη που ακολουθεί, μιλά για τη δύναμη της συνεργασίας, τη σημασία της πρόληψης και την ανάγκη να σπάσουμε τη σιωπή — γιατί κάθε παιδί έχει δικαίωμα να ζει με ασφάλεια, αξιοπρέπεια και φως.

Κυρία Παπασταύρου, ποια ήταν η αφετηρία της δικής σας πορείας και τι σας ώθησε να αφιερωθείτε στην προστασία των παιδιών μέσα από το ΕΛΙΖΑ;

Ότι βοηθάμε όπου υπάρχει ανάγκη το έμαθα από παιδί. Είναι αυτονόητο για μένα ότι δεν μπορούμε να μένουμε άπραγοι όταν δίπλα μας άνθρωποι υποφέρουν. Τα μεγαλύτερα κοινωνικά προβλήματα είναι αποτρέψιμα. Αυτός έγινε κι ο προσωπικός μου δρόμος: Τον Μάιο 2011, βλέποντας το πρόβλημα της σπατάλης του φαγητού είπα ότι πρέπει να κάνω κάτι. Από το πρόβλημα, έφτασα σε μία λύση απλή που έλειπε, στη δημιουργία ενός μηχανισμού που συνδέει την προσφορά και τη ζήτηση – αυτό που ονόμασα “Μπορούμε”. Μου φαινόταν παράλογο την ίδια στιγμή που μεγαλώνουν ουρές στα συσσίτια, τόνοι τροφίμων να καταλήγουν στα σκουπίδια! Το πρόβλημα της παιδικής κακοποίησης και παραμέλησης είναι πρόβλημα που μπορούμε να προλάβουμε. Το ΕΛΙΖΑ είναι ο μόνος φορέας που εστιάζει στην πρόληψη και αντιμετώπιση της παιδικής κακοποίησης στην Ελλάδα. Το 2024 αποφάσισα λοιπόν να αφιερωθώ σε αυτόν τον σκοπό. Πιστεύω ότι έχουμε ευθύνη να βοηθήσουμε κάθε παιδί, κάθε οικογένεια  για να προλάβουμε την κακοποίηση και την παραμέληση.

Το ΕΛΙΖΑ προσπαθεί ώστε «κανένα παιδί να μη περνά απαρατήρητο, κανένα παιδί να μη σωπαίνει». Πώς μεταφράζεται αυτό στην πράξη μέσα από τις δράσεις σας;

Στην πράξη αναλαμβάνουμε δράσεις γιατί δίπλα σε κάθε παιδί θέλουμε να υπάρχει ένα υποστηρικτικό περιβάλλον – οικογένεια ή φροντιστές αλλά και επαγγελματίες όπως δάσκαλοι, γιατροί και προπονητές που δεν το προσπερνούν, που ξέρουν να αναγνωρίσουν υποψίες και σημάδια κακοποίησης ή παραμέλησης και γνωρίζουν πώς να το βοηθήσουν και που δεν αδιαφορούν! Οι άξονες των δράσεών μας είναι δυο: η πρόληψη και η έγκαιρη ανίχνευση, αντιμετώπιση και διαχείριση περιστατικών. Αγωνιζόμαστε ώστε η δράση μας να ξεδιπλώνεται πανελλαδικά –  να φτάνει με τη βοήθεια της τεχνολογίας σε κάθε χωριό που μπορεί λόγω απόστασης να μην έχει την ίδια πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας και κοινωνικής φροντίδας.

Η κακοποίηση συχνά συνοδεύεται από σιωπή, φόβο και άγνοια. Ποια είναι τα βασικά κενά που βλέπετε ακόμη στο σύστημα και πώς επιχειρείτε να χτίσετε γέφυρες με την Πολιτεία και την κοινωνία για να αλλάξει αυτό;

Αντιμετωπίζουμε τη σιωπή, τον φόβο και την άγνοια με πρωτοβουλίες και αποφασιστικότητα! Εκεί όπου υπάρχουν κενά εμείς φτιάχνουμε γέφυρες. Αναπτύσσουμε στρατηγικές συνεργασίες οι οποίες μπορούν να έχουν μεγαλύτερο αντίκτυπο. Για παράδειγμα, με στρατηγικό συνεργάτη την Πειραιώς, εκπονούμε ένα καινοτόμο και αναγκαίο πρόγραμμα επιμόρφωσης σε όλα τα νηπιαγωγεία. Και σε αυτό έχουμε τη θεσμική υποστήριξη της Πολιτείας. Μόνο με στρατηγικές συνεργασίες και συμπράξεις όπως αυτές μπορούμε να αντιμετωπίσουμε τα πιο μεγάλα κοινωνικά προβλήματα.

Επενδύετε ιδιαίτερα στην εκπαίδευση επαγγελματιών πρώτης γραμμής, στις δράσεις μέσα στα νοσοκομεία αλλά και στα «Σπίτια του Παιδιού». Ποιο είναι το όφελος αυτών των παρεμβάσεων και τι αποτύπωμα έχουν αφήσει μέχρι σήμερα;

Σε αυτά ακριβώς επενδύουμε, γιατί το ζητούμενο είναι να συμβάλλουμε στο σύστημα παιδικής προστασίας της χώρας. Για να το πετύχουμε θα πρέπει να λειτουργούμε ενισχυτικά ως προς τις πρωτοβουλίες της Πολιτείας και να φροντίζουμε οι επαγγελματίες που βρίσκονται κοντά στα παιδιά να γνωρίζουν πώς να τα βοηθήσουν. Με άλλα λόγια πρέπει να κάνουμε δύο πράγματα: Πρώτον, να ενισχύουμε τα σημαντικά βήματα που κάνει η Πολιτεία όπως τα «Σπίτια  του Παιδιού». Εκεί τα παιδιά θύματα κακοποίησης εξετάζονται σε κατάλληλο χώρο και περιβάλλον. Είναι για μας προτεραιότητα να προάγουμε μια φιλική προς τα παιδιά δικαιοσύνη και είμαστε δίπλα στις προσπάθειες της Πολιτείας. Στη χώρα μας σήμερα λειτουργούν σε Αθήνα, Πειραιά και πιο πρόσφατα στη Θεσσαλονίκη. Στο τελευταίο μπορέσαμε να συμβάλουμε με τη στήριξη του Ιδρύματος Αντώνιος και Ιωάννης Αγγελικούσης.

Και δεύτερον, να βρισκόμαστε στην πρώτη γραμμή του Εθνικού Συστήματος Υγείας. Στις πανεπιστημιακές παιδιατρικές κλινικές σε  πέντε δημόσια νοσοκομεία της χώρας σε Αττική, Θεσσαλονίκη, Πάτρα και Αλεξανδρούπολη έχουν δημιουργηθεί με πρωτοβουλία του ΕΛΙΖΑ Μονάδες Φροντίδας για την Ασφάλεια των Παιδιών. Στόχος τους η έγκαιρη ανίχνευση, η ολοκληρωμένη αξιολόγηση και η ιατρική φροντίδα παιδιών με υποψία κακοποίησης και παραμέλησης. Κοντά μας έχουν εκπαιδευτεί πάνω από 30.000 επαγγελματίες. Πλαισιώνουμε τους επαγγελματίες με τη Γραμμή ΕΛΙΖΑ 10454, η οποία προσφέρει βοήθεια και καθοδήγηση για περιστατικά κακοποίησης παιδιών, χωρίς χρέωση. Στην ουσία βοηθάμε τα ίδια τα παιδιά, τους γονείς, όσους το έχουν ανάγκη.

Στον Νοέμβριο συμπίπτουν δύο σημαντικές ημέρες: η Παγκόσμια Ημέρα κατά της Κακοποίησης του Παιδιού και η Παγκόσμια Ημέρα  Παιδιού. Το ΕΛΙΖΑ διοργανώνει μία συζήτηση με δημοσιογράφους. Ποιο είναι το μήνυμα που θέλετε να ακουστεί μέσα από αυτή τη συζήτηση;

Χρειαζόμαστε ευαισθητοποίηση και κινητοποίηση. Το μήνυμα λοιπόν είναι ότι ο καθένας από εμάς και ιδιαίτερα οι δημοσιογράφοι μπορούν να βοηθήσουν ώστε να μάθουν όλοι στην Ελλάδα τι πρέπει να κάνουν για να βοηθήσουν ένα παιδί. Για να καταφέρουμε το μήνυμά μας να φτάσει παντού έχουμε δημιουργήσει μία δυναμική και ολοκληρωμένη εκστρατεία ευαισθητοποίησης «Φόρεσε την καρδιά, πέρασε το μήνυμα» με την υποστήριξη της ομάδας της The Newton’s Laboratory. Προσκαλούμε όλους τους ανθρώπους που ενδιαφέρονται να στηρίξουν τις δράσεις μας και όλες τις εταιρείες να φορέσουν την καρδιά και μαζί με τους εργαζόμενούς τους να μας στηρίξουν, να στηρίξουν όλα τα προγράμματά μας, να στηρίξουν, δηλαδή, το ίδιο το παιδί!

Αν σας ζητούσα να στείλετε ένα μήνυμα προς γονείς, εκπαιδευτικούς, αλλά και τα ίδια τα παιδιά, ποιο θα ήταν αυτό για να νιώσουν όλοι μέρος αυτής της «δυναμικής αλυσίδας προστασίας»;

Πρέπει να μιλάμε για την κακοποίηση όλοι. Παιδιά, γονείς, εκπαιδευτικοί. Ακόμη και μια υποψία αρκεί. Αν είμαι παιδί μπορώ να μιλήσω σε έναν ενήλικο που εμπιστεύομαι ή και σε ενήλικες που είναι πρόθυμοι και εκπαιδευμένοι  να ακούσουν και να βοηθήσουν π.χ. στη Γραμμή ΕΛΙΖΑ 10454. Σπάμε τη σιωπή για την κακοποίηση. Η φωνή μας τη σταματά!

Σας ευχαριστούμε πολύ!