Είναι το άτομο η απάντηση στον γρίφο των εναλλακτικών καυσίμων για τη ναυτιλία;

Η πυρηνική ενέργεια ως ναυτιλιακό καύσιμο στο επίκεντρο των Ποσειδωνίων 2026.

Θα μπορούσε το επόμενο μεγάλο άλμα στην πρόωση των πλοίων να προέλθει από την πυρηνική ενέργεια αντί για τα εναλλακτικά καύσιμα; Ηγέτες από τη ναυτιλία, τους λιμένες, τον χρηματοπιστωτικό τομέα και την ενέργεια θα προσπαθήσουν να απαντήσουν σε αυτό το ερώτημα, το οποίο αναδεικνύεται σε βασικό θέμα της ατζέντας των Ποσειδωνίων 2026, σε ένα υψηλού επιπέδου σεμινάριο που διοργανώνει η CORE POWER.

Οι ομιλητές θα εξετάσουν τον ρόλο των προηγμένων πυρηνικών τεχνολογιών στην εμπορική ναυτιλία και την παράκτια παραγωγή ενέργειας και θα αξιολογήσουν εάν η πυρηνική πρόωση μπορεί να εξελιχθεί από θεωρία σε εμπορική πραγματικότητα.

Tο γεγονός ότι τα Ποσειδώνια 2026, που διοργανώνονται 1-5 Ιουνίου στο Metropolitan Expo, θα φιλοξενήσουν ένα ειδικό σεμινάριο για την πυρηνική πρόωση στην εμπορική ναυτιλία αναδεικνύει πόσο έχει προχωρήσει η συζήτηση, ειδικά σε μια χώρα που ελέγχει περίπου το 20% της παγκόσμιας εμπορικής χωρητικότητας. Ενώ δεν έχουν ανακοινωθεί δημόσιες παραγγελίες για πυρηνικά νεότευκτα, συζητήσεις βρίσκονται σε εξέλιξη σε κύκλους λήψης αποφάσεων. Ελληνικοί φορείς, νηογνώμονες και διεθνείς οργανισμοί –συμπεριλαμβανομένου του IAEA–συμ­­μετέχουν σε συστηματικό διάλογο για το θεσμικό πλαίσιο χρήσης πυρηνικής ενέργειας στη ναυτιλία.

H συζήτηση έχει ήδη αλλάξει επίπεδο, σύμφωνα με την Charlotte Vere, Επικεφαλής Εμπορικής Ανάπτυξης της CORE POWER, κορυφαίας εταιρείας ανάπτυξης λύσεων πυρηνικής πρόωσης για την εμπορική ναυτιλία και πλωτών μονάδων παραγωγής πυρηνικής ενέργειας. «Δεν πρόκειται πλέον για μια θεωρητική συζήτηση», σημειώνει.

«Βλέπουμε ουσιαστική συμμετοχή σε κυβερνητικό επίπεδο, μεταξύ πλοιοκτητών, τραπεζών, ασφαλιστών και λιμένων. Αυτό που έχει σημασία τώρα είναι η δυναμική, και αυτή η δυναμική ενισχύεται. Η διακρατική συνεργασία που αναπτύσσεται στην πυρηνική ενέργεια για τη ναυτιλία, είναι ένα ισχυρό μήνυμα ότι γίνεται σοβαρή δουλειά για τη δημιουργία των κατάλληλων συνθηκών ανάπτυξης αυτής της λύσης».

Από την πλευρά του, ο Δρ. Γιώργος Πατέρας, Αντιπρόεδρος της Contships Management, εκτιμά ότι η επόμενη γενιά τέτοιων πλοίων θα μπορούσε να φτάσει μέσα στα επόμενα 10-15 χρόνια, με κινητήρια δύναμη τους αντιδραστήρες τήξεως αλάτων τέταρτης γενιάς (Molten Salt Reactors – MSRs), που χρησιμοποιούν καύσιμο θορίου. «Η μόνη πραγματικά πράσινη λύση είναι η πυρηνική ενέργεια», υποστηρίζει, απορρίπτοντας πολλά εναλλακτικά καύσιμα ως μη εφαρμόσιμα σε ευρεία κλίμακα. «Δεν είναι θέμα ετοιμότητας, αλλά θέμα αναγκαιότητας, καθώς τα σημερινά εναλλακτικά καύσιμα που παρουσιάζονται ως λύσεις απέναντι στην πρόκληση της βιωσιμότητας, δεν είναι ούτε πρακτικά, ούτε άφθονα, ούτε ασφαλή», δηλώνει.

Άλλοι, ωστόσο, υιοθετούν έναν πιο επιφυλακτικό τόνο. Σύμφωνα με εκπρόσωπο του νοτιοκορεατικού ναυπηγείου Hanwha Ocean, παρότι αυτή η τάση είναι αξιοσημείωτη, παραμένει ακόμα σε επίπεδο πρώιμης στρατηγικής αξιολόγησης και όχι επιχειρηματικής απόφασης. Ομοίως, η Samsung Heavy Industries, η οποία μελετά πλοία μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων και LNG που θα κινούνται με MSR, βλέπει τα μέσα της δεκαετίας του 2030 ως τον πιθανά κοντινότερο χρονικό ορίζοντα για την εμπορική ανάπτυξη αυτής της λύσης.

Ο Δρ. Ιωάννης Κοκαράκης, Πρόεδρος του Ελληνικού Τμήματος της SNAME και Τεχνικός Διευθυντής της Ζώνης SEEBA της Bureau Veritas, περιγράφει τον κλάδο ως «προ-εμπορικό, αλλά όχι πλέον υποθετικό». «Τα πρώτα πιλοτικά πλοία θα μπορούσαν να εμφανιστούν στα μέσα της δεκαετίας του 2030», εκτιμά ο ίδιος, «αλλά η ευρεία υιοθέτηση εξαρτάται από το ρυθμιστικό και ασφαλιστικό πλαίσιο, καθώς και από τη συνεργασία μεταξύ κρατών και λιμένων».

Ωστόσο, ενώ η καινοτομία στους αντιδραστήρες προχωρά –ιδιαίτερα στους Μικρούς Αρθρωτούς Αντιδραστήρες (SMRs) και τους MSRs– τα κύρια εμπόδια ενδέχεται να βρίσκονται αλλού. Η ρυθμιστική ευθυγράμμιση, τα πλαίσια ευθύνης, η αποδοχή από τα λιμάνια και οι ασφαλιστικές δομές μπορεί να αποδειχθούν κρίσιμοι παράγοντες υλοποίησης. «Τα ασφαλιστικά ζητήματα συνήθως εξετάζονται νωρίς, καθώς ο κλάδος χρειάζεται σαφήνεια σχετικά με τις ρυθμίσεις αστικής πυρηνικής ευθύνης που εφαρμόζονται στο πλαίσιο της ναυτιλίας», εξηγεί η Charlotte Vere.

Ο Πάνος Κουρκουντής, Πρόεδρος της MARTECMA και Τεχνικός Διευθυντής της Sea Traders, υπογραμμίζει μια άλλη σοβαρή ανησυχία: τα ραδιενεργά απόβλητα. Ενώ η πυρηνική πρόωση δεν παράγει λειτουργικές εκπομπές CO₂, η διαχείριση των αποβλήτων και η μακροπρόθεσμη περιβαλλοντική διαχείριση παραμένουν ζητήματα πολιτικά ευαίσθητα και τεχνικά περίπλοκα. Η κοινή γνώμη επίσης διαδραματίζει σημαντικό ρόλο, καθώς η λέξη πυρηνικό φέρει ένα βαρύ φορτίο, παρά τις δεκαετίες ασφαλών ναυτικών και χερσαίων πυρηνικών λειτουργιών παγκοσμίως.

Οι υποστηρικτές επιμένουν ότι η πυρηνική πρόωση προσφέρει ασύγκριτα πλεονεκτήματα, όπως μηδενικές εκπομπές CO₂ κατά τη λειτουργία, εξάλειψη των δεξαμενών καυσίμων και των μεγάλων μηχανοστασίων, σταθερό και προβλέψιμο κόστος ενέργειας και υψηλή καταλληλότητα για πλοία μεταφοράς LNG, υπερμεγέθη πλοία μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων και πλοία βαθέων υδάτων.

Ωστόσο, η υιοθέτηση εξαρτάται από τα οικονομικά μεγέθη. Όπως παρατηρεί ο κ. Κουρκουντής, «καμία τεχνολογία δεν υιοθετείται σε μεγάλη εμπορική κλίμακα εάν δεν είναι οικονομικά ανταγωνιστική». Καταλήγει, πάντως, ότι «όταν τεθεί σε ισχύ η σχετική νομοθεσία και η πυρηνική πρόωση καταστεί τεχνολογικά ώριμη και εμπορικά βιώσιμη, οι Έλληνες πλοιοκτήτες αναμένεται να είναι από τους πρώτους που θα δώσουν παραγγελίες για πυρηνοκίνητα νέα πλοία».