Νομός Ηλείας στην Πελοπόννησο – Ένας προορισμός για Όλες τις Εποχές

«Εδώ η φύση και η ιστορία συναντώνται»

Ο νομός Ηλείας, στην καρδιά της Δυτικής Ελλάδας, είναι ένας μαγευτικός προορισμός που συνδυάζει ιστορία, φύση και παράδοση. Από την αρχαία Ολυμπία, το πιο δοξασμένο ιερό της αρχαίας Ελλάδας, αφιερωμένο στον θεό των Ελλήνων Δία, τα γαλαζοπράσινα νερά του Ιονίου πελάγους και τις μεγάλες αμμουδερές παραλίες, τα πυκνά δάση με τα υπεραιωνόβια δέντρα και τους καλά κρυμμένους καταρράκτες αλλά και τα γραφικά χωριά, είναι εμπειρίες. Η ενέργεια του αρχαίου χώρου της Ολυμπίας, ο ναός του Επικούρειου Απόλλωνα στις Βάσσες, στην Ανδρίτσαινα, ένας από τους σπουδαιότερους παγκοσμίως και επιβλητικότερους ναούς της αρχαιότητας, η απαράμιλλη ομορφιά και γαλήνη της Νέδας, του ποταμού με το θηλυκό και θρυλικό όνομα της νύμφης Νέδα, της κόρης του Ωκεανού, αυτή που μαζί με άλλες νύμφες λένε πως ανέθρεψαν τον θεό Δία αλλά και η θερμή φιλοξενία των Ηλείων κάνουν την επίσκεψη μοναδική. Ένας τόπος γεμάτος έμπνευση, που μένει χαραγμένος στη μνήμη κάθε επισκέπτη.

Φωτογραφίες: Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδος – Παναγιώτης Καπόνης
Κείμενα: Παναγιώτης Καπόνης – Φωτεινή Ανδρουλάκη

Λίμνη Καϊαφα – Αποτελεί το δεύτερο σπουδαιότερο υδροβιότοπο της περιοχής μετά το Εθνικό Πάρκο Κοτυχίου – Στροφυλιάς ενταγμένη στο δίκτυο NATURA 2000 ενώ προστατεύεται και από τη Συνθήκη Ramsar, Corine – βιότοποι Ευρωπαϊκής Ένωσης

Οι Παραλίες της Ηλείας:
Απέραντες Ακτές και Κρυστάλλινα Νερά

Η Ηλεία διαθέτει μερικές από τις ομορφότερες παραλίες της Ελλάδας, με μεγάλες αμμώδεις εκτάσεις, γαλαζοπράσινα νερά και φυσικό περιβάλλον που παραμένει σχεδόν ανέπαφο.

• Κουρούτα: Από τις πιο γνωστές παραλίες, συνδυάζει την φυσική ομορφιά του μαγευτικού παραθαλάσσιου δάσους της, από πεύκα και κέδρους, τα ξενοδοχεία, τα camping αλλά και την έντονη νυχτερινή ζωή της. Πλησίον της υπάρχει το υπέροχο δάσος της Μαραθιάς με την παραλία του αλλά και η καλά οργανωμένη παραλία της Αγίας Μαρίνας.

• Κατάκολο:  Ένα γραφικό παραθαλάσσιο χωριό, κοντά στην πρωτεύουσα του νομού Ηλείας τον Πύργο, με τα ιστιοφόρα και τα κρουαζιερόπλοια που αράζουν στον κόλπο του, με τις υπέροχες ταβέρνες του και τα τουριστικά μαγαζιά, τις φανερές και κρυφές βραχώδεις και  αμμουδερές παραλίες του.

• Σκαφιδιά: Η παραλία του χωριού προσφέρει ειδυλλιακά ηλιοβασιλέματα με φόντο το νησί της Ζακύνθου. Εκεί θα συναντήσετε και την γνωστή Μονή της Σκαφιδιάς του 12ου με αρχές του 13ου αιώνα. Στο πλάι της συνορεύει με το  Λεβεντοχώρι και τον Άγιο Ηλία όπου εκτός από τις ονειρικές παραλίες τους, θα συναντήσετε και χελώνες Καρέτα Καρέτα.

• Άγιος Ανδρέας: Μια παραλία με βράχια, αργιλώδες έδαφος και απέραντο γαλαζοπράσινο τοπίο. Στην αρχαιότητα αποτελούσε το δεύτερο λιμάνι της Ηλείας μετά την Κυλλήνη. Εκεί δεσπόζει και το περίφημο Ποντικόκαστρο το οποίο είχε σπουδαίο στρατηγικό ρόλο κατά τη Βυζαντινή και Μεσαιωνική περίοδο.

• Ζαχάρω: Οι  λάτρεις της ηρεμίας και της ησυχίας, θα απολαύσετε απίστευτες βόλτες μέσα στο δάσος από πεύκα και κέδρους που  πλαισιώνουν την παραλία. Η ποδηλατάδα και το τρέξιμο στα σπλάχνα του δάσους θα σας συναρπάσει.

• Τα ιαματικά λουτρά Καϊάφα: Η παράδοση αναφέρει ότι πήρε το όνομα του στους Ρωμαϊκούς χρόνους από τον Καϊάφα, όταν ναυάγησε το πλοίο του πηγαίνοντας στην Ρώμη. Οι παραλίες στον Καϊάφα, με τη λιμνοθάλασσα και τους θερμούς ιαματικούς πόρους, προσφέρουν μια μοναδική εμπειρία για όσους επιθυμούν να συνδυάσουν τη θάλασσα με τις θεραπευτικές ιδιότητες της περιοχής.

Στην περιοχή κοντά στη Ζαχάρω υπάρχουν πολλές παραθαλάσσιες περιοχές όπως το Σαμικό (αρχαία Σάμη), ο Μπισχινόκαμπος, ο Κακκόβατος, ο Αγιαννάκης, το Θολό όπου τα δύο τελευταία διαθέτουν οργανωμένα camping και η παραλία Ελαία που χωρίζει την Ηλεία με την Μεσσηνία μέσω της εκβολής του ποταμού Νέδα στην θάλασσα.

Το Μαγικό Δάσος της Φολόης
Στην ορεινή Ηλεία, το δάσος της Φολόης στέκεται σαν ένα από τα ελάχιστα δρυοδάση της Ευρώπης και προσφέρει μια ξεχωριστή εμπειρία στον επισκέπτη. Ο μύθος λέει πως το δάσος αυτό ήταν η κατοικία του Κένταυρου Φόλου. Βρίσκεται εκεί όπου ο μύθος του Ηρακλή και η μάχη του με τον Ερυμάνθιο κάπρο έπαιξαν πρωταγωνιστικό ρόλο.

Οι δρύες του δάσους δημιουργούν ένα μαγευτικά απόκοσμο  σκηνικό που δύσκολα βρίσκει κανείς αλλού. Μοναδικό στα Βαλκάνια, το δάσος επισκέπτονται πολλοί μανιταρο-συλλέκτες και εκπαιδευτές μανιταρο-συλλογής την χειμερινή περίοδο. Είναι ιδανικό για τρέξιμο, πεζοπορία και ποδηλασία, με μονοπάτια που περνούν μέσα από πυκνή βλάστηση και καταλήγουν σε μικρά ποταμάκια. Η βόλτα εδώ θα σας γεμίσει ηρεμία και δέος από τη φυσική ομορφιά του δάσους. Ο οικισμός της Φολόης βρίσκεται σε υψόμετρο περίπου 640 μέτρων και βρίσκεται στο κέντρο του δάσους και δίπλα από το υπέροχο φαράγγι του Ανδρωνίου.

Το Ειδυλλιακό Δάσος της Στροφυλιάς
Το δάσος της Στροφυλιάς αποτελεί μοναδικό οικοσύστημα στην Ελλάδα, με εντυπωσιακές κουκουναριές, πεύκα και εκτεταμένες λιμνοθάλασσες.

Φιλοξενεί σπάνια είδη πουλιών και φυτών, προσφέροντας καταφύγιο για τη βιοποικιλότητα. Τα ειδυλλιακά μονοπάτια του προσκαλούν τους επισκέπτες σε περιπάτους και εξερεύνηση, ενώ η φυσική του ομορφιά χαρίζει ηρεμία και μοναδικές εμπειρίες.

Γραφικά Χωριά της Ηλείας – Ανακαλύπτοντας την Παράδοση
Πέρα από τις πολυάριθμες παραλίες και τους φυσικούς θησαυρούς, η Ηλεία φιλοξενεί μικρά, γραφικά χωριά που διατηρούν αναλλοίωτη την παραδοσιακή τους ταυτότητα.

Ανδρίτσαινα
Το αμφιθεατρικά χτισμένο κεφαλοχώρι με τα πετρόχτιστα σπίτια, τα καλντερίμια του και την γνωστή βρύση με τους τέσσερεις κρουνούς της, την «Τρανή βρύση» την αρχαιότερη της Πελοποννήσου, αφού έχει χτιστεί το 1724. Τόπος γέννησης του Παναγιώτη Αναγνωστόπουλου πρωτεργάτη της Ελληνικής Επανάστασης και μέλους της Φιλικής Εταιρίας.

Η Ανδρίτσαινα έχει υπάρξει και Πελοποννησιακό Κέντρο Φιλοσοφικής Παιδείας. Μπορείτε να επισκεφθείτε την Βιβλιοθήκη της η οποία είναι μια από τις παλαιότερες βιβλιοθήκες της σύγχρονης Ελλάδας. Στο κέντρο του παραδοσιακού αυτού χωριού υπάρχουν μαγαζιά για να απολαύσετε τον καφέ σας και το εκλεκτό παραδοσιακό φαγητό της περιοχής. Εδώ θα συναντήσετε και ένα από τα πιο εντυπωσιακά μοναστήρια, την Ιερά Μονή Κοιμήσεως της Θεοτόκου, γνωστή ως Μονή Σεπετού, χτισμένη τον 11ο αιώνα μ.Χ., μέσα σε απόκρημνο και κατακόρυφο βράχο ακριβώς πάνω από την όχθη του ποταμού Τρίτωνα, παραποτάμου του Αλφειού.

Κοντά στο χωριό Τρυπητή του Δήμου Ανδρίτσαινας – Κρεσταίνων Ηλείας, βρίσκεται και η Φράγκικη μονή της Ίσοβας, ένα από σπουδαιότερα γοτθικά εκκλησιαστικά μνημεία στην Ελλάδα. Σύμφωνα με το χρονικό του Μορέως κάηκε το 1263 κατά τη διάρκεια της μάχης της Πρινίτσας από Τούρκους μισθοφόρους των Ελλήνων.

Κρέστενα
Η κωμόπολη στην αρχαιότητα ονομαζόταν Σκιλλουντία. Δώρισε τον πρώτο ναό της Θεάς Ήρας, που χτίστηκε στην Ολυμπία.

Η Κρέστενα είναι γνωστή για την φιλοξενία των κατοίκων της, τις παραδοσιακές γεύσεις της και τα παραδοσιακά προϊόντα της όπως τυριά και κρασιά.

Μίνθη
Η Μίνθη (Μέντα) το ορεινό χωρίο του νομού Ηλείας με το όνομα Μίνθα, από την κόρη του ποταμού Κώκκυτου, την οποία μεταμόρφωσε η θεά Δήμητρα για λογαριασμό της κόρης της Περσεφόνης στο αρωματικό φυτό μέντα από εκδίκηση επειδή ερωτεύτηκε τον θεό Πλούτωνα. Βρίσκεται σε υψόμετρο 760 μέτρων ενώ στο ψηλότερο σημείο του βρίσκονται τα λείψανα του μεσαιωνικού Κάστρου Κρεπακορέ.

Λυνίσταινα
Η Λυνίσταινα στέκει με ζωντάνια στην παρούσα θέση της από το 800 π.Χ. Είναι σύγχρονη με την Φιγαλεία και το όνομά της το οφείλει στον Λύκιστο, αδελφό του Φίγαλου, αμφότερα παιδιά του Πελασγού.

Μέσα στο χωριό πλακόστρωτα δρομάκια και πολλές διάσπαρτες γάργαρες πηγές θα σας μαγέψουν.

Λάμπεια – Δίβρη
Μια ανάσα από το δάσος της Φολόης και την Αρχαία Ολυμπία, το πλούσιο σε φυσική ομορφιά χωριό, αποτελεί πόλο έλξης για πολλούς επισκέπτες καθώς  συνδυάζει πεζοπορικά μονοπάτια, ορειβατικά και ποταμοδιασχίσεις.

Η ψηλότερη κορυφή του βουνού είναι η Ανάληψη σε υψόμετρο 1798μ. την οποία μπορείτε να επισκεφθείτε από ορειβατικό μονοπάτι. Η βυζαντινή εκκλησία της Αγίας Τριάδας του 12ου αιώνα, δεσπόζει ψηλά στο κέντρο του χωριού. Θα λατρέψετε τις πανέμορφες κρήνες που στολίζουν το χωριό με το γάργαρο παγωμένο νερό αλλά και τις παραδοσιακές ταβέρνες.

Το Θηλυκό Ποτάμι Νέδα
Η Νέδα, το μοναδικό ποτάμι με γυναικείο όνομα στην Ελλάδα, είναι ένα φυσικό μνημείο με εντυπωσιακή ομορφιά. Εκεί όπου οι νύμφες έλουζαν τον μικρό τότε θεό Δία. Οι μεγαλοπρεπείς καταρράκτες του και τα σμαραγδένια νερά, δημιουργούν μικρές φυσικές πισίνες που προσφέρονται για ανέμελες δροσιστικές βουτιές.

Η υπέροχη ποταμοδιάσχισή του ανάμεσα από τεράστιους τοίχους βράχων που κάνουν το μέρος σκιερό και απόμακρο από τον πολιτισμό, το συγκαταλέγει στα φαράγγια της Ελλάδας και τον δημοφιλέστερο προορισμό. Η περιοχή είναι ο απόλυτος συνδυασμός πεζοπορίας, river trekking και canyoning, σε ένα παρθένο φυσικό τοπίο. Η διαδρομή κατά μήκος του ποταμού είναι γεμάτη από καταρράκτες, μικρές γέφυρες, σκιερές όχθες και μονοπάτια που μπορούν να σας οδηγήσουν στην Αρχαία Φιγαλεία και στον Ναό του Επικούρειου Απόλλωνα.

Ο Επικούριος Απόλλωνας
O λεγόμενος Παρθενώνας της Πελοποννήσου, μοναδικός σε κάλλος και αρμονία, είναι ένας από τους σημαντικότερους και επιβλητικότερους ναούς της αρχαιότητας και βρίσκεται στις Βάσσες της Φυγαλείας. Έργο του Ικτίνου, χρονολογείται το 420-400 π.Χ. 

Το μνημείο αυτό, είναι ένα από τα καλύτερα σωζόμενα της κλασικής αρχαιότητας και  ήταν το πρώτο στην Ελλάδα που ανακηρύχθηκε Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς από την UNESCO το 1986. Τμήμα της ζωφόρου του ναού αποσπάστηκε το 1814 και εκτίθεται στο Βρετανικό Μουσείο στο Λονδίνο.

Κάστρα και Παραδοσιακά Μνημεία

Το Κάστρο Χλεμούτσι
Kοντά στην πόλη της Κυλλήνης, χτίστηκε το 1220-1223 από τον ηγεμόνα Γοδεφρείδο Α΄ Βιλλεαρδουίνο και είναι ένα από τα σημαντικότερα κάστρα της εποχής των Φράγκων στην Πελοπόννησο.

Η θέα από την κορυφή του είναι εκπληκτική, ενώ η ιστορία και η αρχιτεκτονική του είναι εντυπωσιακή. Με θέα στον κάμπο της Ηλείας και το Ιόνιο πέλαγος, προστάτευε την πρωτεύουσα του πριγκιπάτου Ανδραβίδα και το σημαντικό λιμάνι της Γλαρέντζας του οποίου τα ερείπιά βρίσκονται κοντά στο λιμάνι της Κυλλήνης.

Η Αρχαία Ήλιδα
Kοντά στην Αμαλιάδα, ήταν πόλη-κράτος κτισμένη στην αριστερή όχθη του Πηνειού ποταμού. Η Αρχαία Ήλιδα, ως διοργανώτρια των Πανελλήνιων Αγώνων “τα Ολύμπια”, είχε την εποπτεία τους για πλέον των 1.200 ετών.

Η αρχαία πόλη είναι επισκέψιμη ενώ διαθέτει και σύγχρονο αρχαιολογικό Μουσείο, το αρχαίο Θέατρο αναστηλωμένο και ένα ξύλινο θέατρο για τις ανάγκες του Διεθνούς Φεστιβάλ της Αρχαίας Ήλιδας το οποίο φιλοξενεί κάθε χρόνο υπέροχες παραστάσεις.

Τα τείχη της αρχαίας Φιγαλείας
Βρίσκονται λίγα χιλιόμετρα νότια από τον αρχαίο ναό του Επικούριου Απόλλωνα. Εδώ θα δείτε το τείχος 4 χλμ., το οποίο περιέβαλε και προστάτευε την πόλη και τους πύργους του.

Το κάστρο της Κουκουβίτσας ή Κάστρο της Κορυφής
Bρίσκεται στην κορυφή δύο συνεχόμενων χαμηλών λοφίσκων, κοντά στο χωριό Κορυφή της Ηλείας, το οποίο σύμφωνα με τους αρχαιολόγους, χρησιμοποιήθηκε αποκλειστικά για στρατιωτικούς σκοπούς. Χρονολογείται γύρω στις αρχές του 4ου αι. π.Χ.  και είναι η μοναδική αρχαία ακρόπολη που έχει διασωθεί στο βόρειο τμήμα της Ηλείας.

Το Φράγκικο κάστρο Κρεπακορέ
Στην ιστορική κορυφή Ζακούκα της οροσειράς της Μίνθης, γνωστό και ως Κάστρο της Ωριάς, δεσπόζει  αγναντεύοντας τον κάμπο των γύρω χωριών. Εκεί, ο μύθος θέλει την ηρωϊδα για τους ντόπιους, Φιλάνθη Κράλη, να προσπαθεί να ξεφύγει από τους Τούρκους μπαίνοντας στις υπόγειες μυστικές σήραγγες που οδηγούσαν στους καταρράκτες της Νέδας και πνίγηκε.

Το Αίπυ ή Τυπανέαι
Ήταν πόλη της αρχαίας Ηλείας μέλος της εξάπολης των Μινύων όπου σύμφωνα με τον Όμηρο είχε συμμετάσχει στον Τρωικό πόλεμο.

Βρίσκεται κοντά στο χωριό Πλατιάνα του δήμου Ανδρίτσαινας – Κρεσταίνης και διασώζονται τμήματα του αρχαίου τείχους της ακρόπολης, ερείπια του θεάτρου και ερείπια της αγοράς.

Η Αρχαία Σάμια
Ήταν πόλη της αρχαίας Ηλείας και βρισκόταν στην περιοχή του σημερινού Καϊάφα, στην χώρα των Καυκώνων στην Τριφυλία. Ιδρύθηκε από τους Πελασγούς ενώ σήμερα διασώζονται και είναι επισκέψιμα τα λείψανα της Ακρόπολης και  περικλείουν μια σχεδόν τριγωνική κατηφορική περιοχή. Είναι κτισμένα με τέλειο ισοδομικό σύστημα, από τεράστιους κυβικούς ή πολυγωνικούς τιτανόλιθους.

Η Ιερά Μονή Παναγίας Ελεούσης 

Στην Λυγιά Βαρθολομιού, σε ένα κατάφυτο φαράγγι με σπηλιά γεμάτη  σταλακτίτες και νερό που αναβλύζει από την πηγή, βρίσκεται η Ιερά Μονή Ελεούσης. Παρά τις ιστορικές καταστροφές  προσφέρει μια μοναδική εμπειρία.

Δραστηριότητες

• Ανδρίτσαινα: Πεζοπορία – Ποδηλασία – Rafting – Mountain bike
• Νέδα: Πεζοπορία – River trekking – Canyoning – Mountain bike
• Λυνίσταινα: Πεζοπορία – Ποδηλασία – Ορεινό τρέξιμο – Mountain bike
• Αρχαία Φιγαλεία: Πεζοπορία – Ποδηλασία – Ορεινό τρέξιμο – Mountain bike
• Αρχαία Σάμη: Πεζοπορία – Αναρρίχηση – Ορεινό τρέξιμο – Mountain bike
• Φολόη: Πεζοπορία – Ποδηλασία – River trekking
• Δίβρη: Πεζοπορία – Ποδηλασία – River trekking

Η Γαστρονομία της Ηλείας: Γεύσεις και Αρώματα
Στην Ηλεία η κουζίνα συνδέεται στενά με την τοπική παραγωγή και τα προϊόντα της γης. Μια από τις πιο χαρακτηριστικές γεύσεις είναι η παραδοσιακή γουρουνοπούλα, τραγανή και νόστιμη, ψημένη με μεράκι σε χαμηλή φωτιά στα κάρβουνα. Το ντόπιο κατσίκι στον φούρνο με πατάτες, με κάθε λογής αρωματικό βότανο να το συνοδεύει, είναι ένα από τα εδέσματα που θα απολαύσετε και θα σας μείνουν αξέχαστα.

Τοπικά τυριά, όπως η παραδοσιακή πρόβεια φέτα, το κατσικίσιο τυρί και το ανθότυρο, συνοδεύουν συχνά τα γεύματα, ενώ τα χωριά προσφέρουν κάθε λογής κρασί από τοπικούς αμπελώνες. Για επιδόρπιο, δοκιμάστε τοπικές λιχουδιές όπως μπακλαβά με καρύδια και τοπικό φημισμένο μέλι από το δάσος της Φολόης. Οι γεύσεις της Ηλείας έχουν μια απλότητα που αγκαλιάζει την αυθεντική ελληνική γαστρονομία και αφήνουν αξέχαστες αναμνήσεις. Τα βότανα είναι απαράμιλλα στην περιοχή και υπόσχονται αρχέγονες θεραπείες από ειδικούς της τέχνης της βοτανοθεραπείας.